Sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg in de EU
EuroHealthNet-CHAIN verslag
Sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg in de EU
Zijn landen bezig de gezondheidskloof te dichten?
Over dit rapport
Het rapport 'Sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg in de EU' werd geschreven door EuroHealthNet, in samenwerking met het Centre for Health Equity Analytics (CHAIN).
Gebaseerd op de meest recente vergelijkbare gegevens uit heel Europa bevestigt dit rapport zowel de omvang van de gezondheidsverschillen als de sociale en economische factoren die hieraan ten grondslag liggen. Deze gezondheidsverschillen ondermijnen onze gedeelde Europese waarden, verzwakken het economische concurrentievermogen en verminderen de veerkracht ten aanzien van geopolitieke en milieucrises.
Dit rapport beschrijft duidelijke, evidence-based acties om deze kloven te dichten, de cohesie in Europa te versterken en een goede gezondheid voor iedereen mogelijk te maken, en niet een privilege voor enkelen. Het doel van dit rapport is om het bewustzijn te vergroten en bewijs te leveren voor sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg als een topprioriteit voor EU- en nationaal beleid, en om gebieden te identificeren waar EU- en nationale actie tegen sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg haalbaar en nodig is.
Wat zijn sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg?
Europeanen leven langer dan ooit tevoren, met een gemiddelde levensverwachting van 81 jaar. Maar achter deze gemiddelden gaan grote ongelijkheden schuil. Mensen met een lager inkomen of een lagere opleiding hebben minder kans op een lang en gezond leven.
Gezondheidsverschillen zijn verschillen in de gezondheid van mensen die verband houden met sociale achterstand.
Ze worden veroorzaakt door gezondheidsbelemmeringen zoals armoede, discriminatie, gebrek aan macht en ongelijke toegang tot de middelen die mensen helpen gezond te blijven. Deze omvatten eerlijke banen, veilige omgevingen, kwalitatief onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg en sociale steun. Deze factoren worden de sociale determinanten van gezondheid.
Langer leven betekent niet gezonder leven
Een kind dat tegenwoordig in Spanje geboren wordt, kan een levensverwachting van 81.4 jaar verwachten – ruim acht jaar langer dan een kind dat in Bulgarije geboren wordt, waar de levensverwachting slechts 75.8 jaar is. Zelfs binnen landen hebben mensen in lagere sociaaleconomische groepen twee keer zoveel kans om een slechte gezondheid te rapporteren dan mensen in hogere sociaaleconomische groepen. Hoe hoger iemands maatschappelijke positie, hoe groter de kans dat hij of zij een lang en gezond leven leidt, een patroon dat bekend staat als de sociale gradiënt in gezondheid.
Waarom moeten we sociale ongelijkheden op het gebied van gezondheid verminderen?
Gezondheid is een fundamenteel recht. Investeren in gelijkheid versterkt samenlevingen, maakt ze inclusiever, innovatiever, productiever en beter bestand tegen huidige en toekomstige uitdagingen. Het aanpakken van gezondheidsverschillen is daarom essentieel voor het concurrentievermogen, de veiligheid en de veerkracht van Europa.
Wat veroorzaakt sociale ongelijkheid op het gebied van gezondheid?
Veel factoren die de gezondheid beïnvloeden, liggen buiten het zorgsysteem zelf. Gezondheidszorg verklaart slechts ongeveer 10% van de gezondheidsverschillen. De rest is het gevolg van bredere structurele factoren.
Deze weerspiegelen diepere ongelijkheden in macht en kansen. Ze bepalen de omstandigheden waarin mensen leven en beperken hun keuzemogelijkheden.
De bredere determinanten van gezondheid
Financieel
veiligheid
Het milieu
Behuizing
Sociale netwerken
Werk- en leefomstandigheden
Een breder systeemprobleem
Politieke en economische systemen beïnvloeden deze structurele factoren en bepalen hoe middelen eerlijk worden verdeeld. Deze systemen bepalen de regels voor belastingen, minimumlonen, sociale voorzieningen en commerciële activiteiten.
Daarom vereist het verminderen van gezondheidsverschillen meer dan alleen gezondheidsbeleid. Het vereist een systemische aanpak, leiderschap en
gecoördineerde actie over sectoren heen.
Lees 'Sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg in de EU' voor:
- Een overzicht van de gezondheid en gezondheidsverschillen in de EU
- Een overzicht van (sub-)nationale benaderingen om de gezondheidsgelijkheid te verbeteren
- Een overzicht van de acties op EU-niveau
- Een diepgaande duik in het EU-sociaal scorebord en de noodzaak van uitgesplitste gegevens
- Aanbevelingen voor beleidsmakers op (sub-)nationaal en EU-niveau
Rapporteer lanceringsevenement
Sociale ongelijkheden in de gezondheidszorg in de EU
25-26 September 2025
